15 Ağu 2022

Boşanmada Paylaşılan Mallar

Edinilmiş mal, her eşin karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Buna göre, edinilmiş mallara katılma rejiminin devamı sırasında elde edilen, para ile ölçülebilen malvarlıkları boşanmada paylaşıma tabidir.

TMK m. 219 metnine göre:

“Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.

Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:
1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
4. Kişisel mallarının gelirleri,
5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.”

TMK m. 219 örnekleme yöntemiyle edinilmiş malları; maaş veya çalışma karşılığı edinilen para ile alınan değerler; SGK, SSK, Emekli Sandığı gibi kurumların yaptığı ödemelere ilişkin paralar; iş kazası veya çalışma gücünün kaybolması nedeniyle ödenen maddi ve manevi tazminatlar; kişisel mal statüsünde bulunan bir gayrimenkulün kira geliri, bankada kişisel mal olan bir paranın durduğu vadeli mevzuatın getirdiği faiz gibi kişisel mal sayesinde elde edilen para ve; edinilmiş malların satışından sonra elde edilen yeni malvarlıklarının edinilmiş mal kategorisinde olacağını düzenlemiştir.

Boşanmada Hangi Mallar Paylaşılır?

Çalışma karşılığı edinimler boşanma davasına bağlı mal rejiminin tasfiyesi davasında paylaşıma tabidir. Çalışma karşılığı edinimler mesleki faaliyet ve meslek dışı faaliyetlerden kazanılabilir. Çalışma karşılığı edinim genellikle mesleki faaliyet olarak elde edilir. Her türlü serbest meslek faaliyeti bağımsız faaliyettir. 

Şirketteki ortaklık hisse paylarının boşanmada paylaşımı nasıl olur?

Eşlerin evlenmeden önce edindikleri şirket payları boşanma davasında kişisel mal olarak kabul edilir.

Boşanmada şirket hissesi 2002 öncesinde alınmışsa eşin kişisel malıdır. Ancak 2002 tarihinden boşanma tarihine kadar olan dönem için, şirket tarafından hissesi oranında temettü ödenmişse veya temettü ödenmemiş, diğer bir deyişle kar payı verilmemiş ancak şirkete ayın olarak ilave edilmiş ise bunun belirlenmesi, mal rejiminin sona erdiği sırada (boşanma davasının açıldığı tarih) katılma alacağı olarak hesaplanması gerekir.

Giriş sermayesi ne şekilde alınmış ise alınsın, eğer mal ayrılığı döneminde şirket kurulmuş ise, boşanmada şirket hisseleri kişisel maldır. Miras yoluyla kalan şirket hisseleri de kişisel mal olarak kabul edilir. Şirket hisseleri bakım sözleşmesine istinaden eşlerden birine devredilmişse o hisseler edinilmiş maldır. Eşler eğer birlikte şirket kurmuşlarsa diğer eşe ait şirket payına yönelik katılma alacağı isteminde bulunamaz, şirket payına yönelik katkı payı varsa bu katkıyı isteyebilir. 

Şirket edinilmiş mal statüsünde ise, yani evlilik birliği içerisinde edinilen bir şirketse, ödenmemiş kar payı tespit edilir, bu tespit edilen miktar “artık değer”dir ve yarısı oranında katılma alacağına hükmedilir. Alacağa hüküm tarihinden itibaren işleyecek yasal faizinin işletilmesi talep edilmelidir.

Şirketten kar payı ödemesi yapılmışsa boşanmada paylaşım nasıl olur?

Şirketten kar payı ödemesi yapılmışsa, kar payının ne kadar olduğu tespit edilir, mal rejiminin sona erdiği tarihte ulaştığı reel değer belirlenir ve şirketten elde edilen kar payı mal rejiminin tasfiyesine dahil edilerek paylaştırılır.

Şirkette elde edilen kar şirkete yatırım olarak kullanılmışsa boşanmada paylaşım nasıl olur?

Eğer şirketin geliri kar payı olarak dağıtılmamışsa ve bunun yerine şirkete yatırım olarak kullanılmışsa, bu kar miktarının mal rejiminin sona erdiği tarihte ulaştığı reel değer belirlenir, şirkette ait olan mallar boşanmada mal rejiminin tasfiyesine dahil edilir. Reel değerin, TÜFE göz önünde bulundurularak tasfiye (karar) tarihindeki sürüm değeri bulunur. 

Sermaye edinilmiş mallardan karşılanmışsa, değer artışı da edinilmiş mal sayılır. Ancak sermaye kişisel mallardan sağlanmışsa, değer artışının sebebi irdelenir. Eğer değer artışı mal sahibinin özel bir çabası olmadan gerçekleşmişse konjonktürel değer artışı söz konusu olur ve bu kişisel mal sayılır; özel bir çaba var ise, bu endüstriyel değer artışıdır ve edinilmiş maldır. 

Mükerrer tahsilin önlenmesi bakımından, şahsın adına kayıtlı olmayıp şirketin adına kayıtlı olan mallar yönünden katılma alacağına hükmedilemez. Öz sermayedeki artış miktarı dikkate alınarak artık değer belirlenir.

Edinilmiş mallar nelerdir?

  • Şirket hisselerinden edinilen kar veya şirketin kar payı vermek yerine yaptığı yatırımlar edinilmiş maldır.
  • Düşünsel faaliyetler de çalışma karşılığı gelir getirir ve dolayısıyla eserlerden edinilen gelirler edinilmiş mal sayılır.
  • Yüklenici sıfatıyla faaliyet sonunda sağlanan kazanç edinilmiş maldır.
  • Maaş edinilmiş maldır.
  • İşsizlik maaşı edinilmiş maldır.
  • Ücret edinilmiş maldır.
  • Kar payı edinilmiş maldır.
  • Henüz ödenmemiş kar payı rejim süresi içinde edinilmiş ise edinilmiş maldır.
  • İkramiye edinilmiş maldır.
  • Kıdem tazminatı TKM dönemi alınan kişisel mal, TMK dönemi alınan edinilmiş maldır.
  • Kazanç çalışma karşılığı ise edinilmiş maldır.
  • Vizite ücreti edinilmiş maldır.
  • Prim edinilmiş maldır.
  • Vekalet ücreti edinilmiş maldır.
  • Bahşiş edinilmiş maldır.
  • Ölünceye kadar bakma karşılığı edinilen malvarlığı edinilmiş maldır.
  • Ticari kar (dönem karı), net dönem karı (safi kar), dağıtılabilir kar (geçmiş yıl zararları, vergi ve benzeri mali yükümlülükler ve yedek akçeler arındırıldıktan sonra elde edilen meblağ), mali kar (vergiye tabi kar) şeklinde irdelenir.
  • Bilgi yarışmalarından edinilen kazanç, ödüllü yarışmalardan alınan ödüller ve emek, beceri ile yetenek gerektiren faaliyetlerden edinilen mallar, edinilmiş maldır.
  • Sosyal Güvenlik ve Yardım ödemeleri edinilmiş maldır.
  • Emeklilik ikramiyesi edinilmiş maldır.
  • Bireysel emeklilik, primleri kişisel mallardan ödenmemişse, edinilmiş maldır.
  • İş kazası veya trafik kazası sonucu çalışma gücünü kaybeden tarafa ödenen tazminatlar edinilmiş maldır.
  • Kişisel malların faiz ve kira gibi gelirleri edinilmiş maldır. Bu noktada, kişisel mal gelirinin harcanmamış olduğu, tasarruf edildiği kanıtlanmalıdır.
  • Edinilmiş malların yerine geçen ikame değerler edinilmiş maldır. Bir mal edinilmiş bir malın satılması ile edinilmişse, edinilmiş maldır. Ancak kişisel mal satılmış ve yeni bir mal edinilmişse, bu mal kişisel maldır. Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden, iddiasını ispat etmelidir.

Kira gelirleri bakımından, kira gelirlerinin elde edilmesinin ispatı yeterli olmayıp bu kira gelirlerinin mal rejiminin sona erdiği tarihte davalının malvarlığı içinde olduğunun ve tüketilmeyip tasarruf edildiğinin de ispatlanması gerekir. TMK'nun 225/2.maddesinde, taraflar arasındaki mal rejiminin boşanma davasının açıldığı tarihte sona ereceği, aynı Kanunun 235/1.maddesinde, mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş malların, tasfiye anındaki değerleri ile hesaba katılacağı yazılıdır. Bu açıklamar karşısında; 3093 ada 114 parselde bulunan 1, 10 ve 15 nolu bağımsız bölümlerden, A1. Apartmanında bulunan 7 nolu daireden, A2.'te bulunan 2 ve 3 nolu dükkanlardan ve Feneryolu Hatboyu Caddesinde bulunan taşınmazdan elde edilen kira gelirlerinin anılan kanun maddesi uyarınca mal rejiminin sona erdiği anda mevcut olduğu ya da tasarruf edilip yatırıma dönüştürüldüğü, başka bir malvarlığının edinilmesinde kullanıldığı ileri sürülüp kanıtlanamadığından davanın tümüyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. Yargıtay 8. HD. 06.05.2015, 2014/6404 E., 2015/10057 K.

Kaynak:

Yargıtay

Türk Medeni Kanunu