23 Şub 2022

Anlaşmalı Boşanma Davası

Toplumun çekirdeği olan aile birliğinin korunması bakımından kanunlar genel olarak evlilik birliğinin korunmasını ve devamını sağlamayı amaçlarlar. Bu nedenle mahkemeler ancak özel veya genel boşanma sebeplerinin varlığı halinde boşanma kararı verebilmekte, bazı durumlarda boşanma davalarını reddederek evlilik birliğinin devamına karar verebilmektedir. Bazı hallerde ise taraflara anlaşarak boşanma imkanı tanınmıştır. Bu imkan, yani anlaşmalı boşanma, 1988 tarihinden itibaren Türk hukukunda uygulama alanı bulabilmiştir. Esasen Türk Medeni Hukukunda irade ilkesi geçerli değildir, dolayısıyla hakim kararı olmaksızın boşanma gerçekleşemez. 1988 dönemi hakimleri bir nevi iradeye dayalı olan anlaşmalı boşanmanın İslam Hukuku’ndaki mut’a nikahına dönüşebileceği ve kanuni metresliğin önünü açabileceği eleştirileri getirmiş ise de, kısmen irade ilkesi ve kısmen evlilik birliğinin sarsılması ilkesinin birlikte uygulanması kabul edilerek anlaşmalı boşanma düzenlemesi yapılmıştır.

anlaşmalı boşanma avukatı

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

Anlaşmalı boşanma genel boşanma sebepleri arasında yer alarak TMK m. 166/3 ile düzenlenmiş, mutlak boşanma sebeplerindendir:

“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu halde boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Halim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur. Bu halde tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”

Buna göre, eşler arasında evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve ortak hayatın çekilmez olduğu hususunda anlaşma sağlandığı kabul edilerek, diğer ek şartlar da gerçekleşmiş ise, boşanma kararı verilir.

Boşanma kararının verilebilmesi için gerekli şartlar (i) evlilik birliğinin nikah gününden itibaren en az 1 yıl sürmüş olması, (ii) eşlerin birlikte boşanma davası açması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi, (iii) hakimin tarafları duruşmada bizzat dinlemiş olması ve açık iradelerini alması ve (iv) hakimin tarafların üzerinde mutabık kaldıkları boşanma protokolünün mali konular ve çocuklara ilişkin düzenlemelerini uygun bulmasıdır.

Evlilik birliğinin nikah gününden itibaren en az 1 yıl sürmüş olması

Evlilik birliğinin 1 yıl sürmüş olması hususu mahkemece kendiliğinden araştırılır. Eğer anlaşmalı boşanma davası nikah tarihinden henüz 1 sene geçmeden açılmış ise, davanın kabulü mümkün değildir. Bu sebeple, 1 yıl dolmaksızın açılan davalara çekişmeli boşanma davası hükümlerine göre devam edilir. Bu durumda tarafların delilleri toplanır ve tanıkları dinlendikten sonra boşanma hakkında karar verilebilir. Buna karşın, çekişmeli açılmış herhangi bir dava da yargılamanın herhangi bir safhasında anlaşmalı boşanma olarak karara bağlanabilir. Ancak bu halde, çekişmeli açılmış boşanma davası özel sebeplere dayanmamalıdır; ancak şiddetli geçimsizlik sebebiyle açılan boşanma davalarında anlaşmalı boşanmaya dönülebilir.

Eşlerin birlikte dava açması veya davayı kabul etmeleri

Eşlerden birinin dava açması ve diğerinin kabul etmesi gerekir veya eşlerin aynı dilekçeye imza atarak dava açması gerekir. Ancak bir tarafın diğerinin davasını kabul etmesi yoluyla anlaşma sağlanması için, boşanma davasının kanunda belirtilen özel sebeplere dayanmaması gerekir. Diğer bir deyişle, sadece genel sebeplerden şiddetli geçimsizlik zeminindeki boşanmalarda anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir.

Eşlerin açık iradelerinin alınması

Eşlerin birlikte ve aynı anda duruşmada dinlenilmesi gerekir. Bu şart, kamu düzenine ilişkindir. Bu şekilde hakim tarafların her türlü baskı ve tehditten uzak olarak özgür iradeleri ile beyanda bulunduklarını denetleyebilir. TMK m. 166/3 hükmünde hakimin tarafların konuşmaları esnasında serbest iradelerinin denetlenmesi amaçlandığından, eşlerden herhangi birinin yerine vekilini dinlemek mümkün değildir. Ayrıca, eşlerin birlikte ve aynı hakim tarafından dinlenilmesi gerekir. Dolayısıyla talimat dosyası ile dinlenerek anlaşmalı boşanma gerçekleştirilemez. Yine de SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) yolu ile dinleme mümkündür. Duruşmada hakim, kendisine sunulan imzalı beyanları taraflara okur ve tutanağı taraflara imzalatır. Beyanlar okunmamışsa boşanmaya karar verilemez ve taraflardan birinin imzadan imtina etmesi davayı çekişmeli boşanma davasına dönüştürür. İmzadan imtina edildiği mutlaka tutanak altına alınmalıdır.

Hakimin taraflar arasındaki mali konulara ve çocuklara ilişkin anlaşmayı uygun bulması

Taraflar mali konularda ve çocuklarla ilgili konularda anlaşırsa boşanma anlaşmalı olarak gerçekleşebilir. Hakimin bu anlaşmaya müdahalesi mümkündür. Diğer bir deyişle, tarafların anlaşması yeterli değildir; hakimin de anlaşmayı uygun bulması gerekir. Uygun bulmadığı ölçüde hakim müdahale ederek taraflara öneride bulunabilir. Taraflar kendileri anlaşır veya hakimin önerisini kabul eder ise anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir. Tarafların anlaşmaması veya hakimin önerisini kabul etmemesi halinde dava çekişmeli boşanma davasına dönüşür.

MALI KONULARA İLIŞKIN ANLAŞMA

Mali konulara ilişkin anlaşmanın özellikle MADDI VE MANEVI TAZMINATI ve YOKSULLUK NAFAKASINI içermesi gerekir. Tarafların bu hususlarda anlaşması ve hakimin anlaşmalarını uygun bulması gerekir. Mahkemeye tazminatın niteliği, yani ödenecek veya talep edilmeyen tazminatın maddi mi, manevi mi olduğu açıkça anlatılmalıdır. Tazminat taleplerini saklı tutarak anlaşmalı boşanma yapmak da mümkün değildir. Dolayısıyla anlaşmalı boşanma davasında maddi ve/veya manevi tazminat talep edilmeli veya bu haklardan feragat edilmelidir. Bununla birlikte tarafların yoksulluk nafakasına ilişkin anlaşması da mahkemece uygun bulunmalıdır. Buna göre mahkeme taraflara yoksulluk nafakası isteyip istemediğini sormalı, beyanlar alınırken nafakaların ayrı ayrı hangi nafakaya ilişkin anlaşma sağlandığı net olarak belirtmelidir.

ÇOCUKLARA İLİŞKİN ANLAŞMA

Anlaşmalı boşanmada velayete tabi çocukların durumlarıile ilgili duraksama yaratmayacak şekilde tarafların beyanları alınmalıdır. Çocukların durumu ile üç başlık ifade edilir; iştirak nafakası, velayet ve kişisel ilişki ve bu üç konu hakimin müdahalesine açıktır.

İŞTIRAK NAFAKASI, boşanmadan sonra ergin olana kadar çocuk için ödenecek olan nafakadır. Tarafların bu hususta anlaşmış olması veya hakimin bu anlaşmayı uygun bulmuş olması gerekir. Anlaşmalı boşanma yapılırken çocuk için iştirak nafakası istenmemiş olması daha sonra istenilemeyeceği anlamına gelmez.

VELAYET ile ilgili tarafların anlaşmlış olması gerekmekte, bu anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması gerekmektedir.

KIŞISEL ILIŞKI, velayeti almayan tarafın çocukla olan görüşme zamanlarını düzenler. Taraflar bu hususta anlaşmalı, hakim bu görüşme zamanlarını uygun bulmalı, uygun bulmaz ise taraflara öneride bulunmalı, taraflar bu öneriyi kabul etmelidir.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Usul

Anlaşmalı Boşanmada Yetkili ve Görevli Mahkeme

Anlaşmalı boşanma davası taraflarca veya boşanma avukatları tarafından vekaleten eşlerden birinin yerleşim yeri aile mahkemesi veya eşlerin son 6 ay birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılabilir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemeleri görevlidir.

Anlaşmalı Boşanmada Harçlar ve Avukatlık Ücreti

Anlaşmalı boşanma davası maktu harca tabidir. Anlaşmalı boşanma davasındaki avukatlık vekalet ücreti de maktudur. Boşanma davası maktu avukatlık vekalet ücretleri 2022 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenmiştir. Hemen belirtmek gerekir ki, boşanmanın fer’ileri niteliğindeki talepler için harç ve vekalet ücreti ödenmesine karar verilemez. Bu doğrultuda, boşanma ile birlikte talep edilen maddi ve manevi tazminatlar da maktu harca tabidir.

Yukarıda bahsedilen maktu avukatlık ücreti “karşı vekalet ücretine” ilişkindir. İstanbul avukat ve anlaşmalı boşanma avukatları çoğu zaman 2022 İstanbul Barosu Avukatlık Ücret Tarifesine göre ücret belirlemektedir. Dolayısıyla anlaşmalı boşanma avukatı - müvekkil arasında anlaşılacak boşanma avukatı ücreti sabit olmayıp, değişkenlik gösterebilmektedir. 

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Şekli

Tarafların anlaşması yazılı bir boşanma protokolü olabileceği gibi, duruşmada sözlü beyanla da yapılabilir. Boşanma protokolünün hukuk mahkemeleri tevzi bürosundan bir dava dilekçesi ile birlikte sunulması gerekir. Mahkemeye protokolün aslının sunulması gerekir. Tarafların mutabık kaldıkları boşanma anlaşması hakim tarafından aynen mahkeme hükmüne geçirilir ve böylelikle boşanmaya karar verilir. Hakimin protokole atıf yapmak veya sadece tasdik edildiğine ilişkin karar suretiyle verdiği hükümler usule uygun değildir. Anlaşmalı boşanmaya karar verilirken, protokol tasdik edilir ve bununla birlikte protokol hükümleri mahkemenin kararının hüküm kısmına aynen geçirilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Sunulması

Anlaşmalı boşanma anlaşması, taraflarca boşanma davası kararının kesinleşmesine kadarki her safhada yapılabilir. Örneğin çekişmeli boşanma davası Yargıtay’da veya istinaf aşamasında görüşülürken taraflar protokol hazırlayarak anlaşmalı boşanma talep edebilir. Benzer şekilde, önceki protokolün değiştirilmesi için daha yeni bir protokol hazırlanıp mahkemeye sunulabilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Hakimin Müdahalesi

Yukarıda açıklandığı üzere, hakim belli hususlarda tarafların anlaşmasına müdahale ederek taraflara öneriler getirebilir ve tarafların bu önerileri kabul etmesi halinde anlaşmalı boşanmaya karar verebilmektedir. Ancak şarta bağlı kabul veya feragata istinaden anlaşmalı boşanmaya karar verilemez.

Benzer şekilde, hakim, bazı hususlar hakkında protokol dışında kendiliğinden de karar veremez. Örneğin, hakim düzenleme dışında tedbir nafakasına hükmedemez, kişisel ilişkiyi tarafların beyanını almaksızın ayarlama yapamaz, ödemelerde faiz öngörülmemişse hakim faize karar veremez, düzenleme dışı velayete karar veremez. Ayrıca hakimin boşanmaya karar verebilmesi için düzenlemeye konu kayıtların getirtilerek incelenmesi, düzenlemenin infaz edilebilir meseleler olduğunun tetkiki, ihtilaf çıkması muhtemel hususların taraflara açıklatılması gerekmektedir.

Boşanma protokolünde öngörülen düzenlemelerin uygun görülmesi ve kabul edilmesi halinde, bu düzenlemeler hakim tarafından tasdik edilmeli ve hükme esas alınmalıdır. Örneğin protokolde tescili öngörülen taşınmazlar olması halinde hakim bunlara ilişkin eda hükmü içerecek şekilde tescil kararı vermelidir. Diğer bir örnek ise, protokolün hakim tarafından tasdik edilmemesi halinde protokolün içerisinde yer alan gayrimenkul temlik taahhüdünün resmi şekil vasfını almayacağıdır. Bu gibi tescil kararı için dava harcı yatırmaya gerek yoktur, ancak tescil sırasında tapuda ödenecek harçlar ayrıdır.

Boşanma Protokolünün Bağlayıcılığı

Anlaşmalı boşanma protokolünde mutabık kalınan her konu bağlayıcı sonuç doğurur. Örneğin taraflar kadının erkeğin soyadını kullanıp kullanmayacağını kararlaştırılar ise buna aynen uymak zorundadırlar. Aynı şekilde, bir kredi borcunun taraflardan biri tarafından üstlenilmesi düzenlenmiş ise bu “borcun iç üstlenmesi” olarak kabul edilir, taşınmazların tescil edilmesine karar verilmiş ise bu zorla yerine getirilebilir, kira ödemesi yapılacağı kararlaştırılmışsa icraya konu olabilir.

Anlaşmalı Boşanmadan Vazgeçme ve Feragat

Anlaşmalı boşanma davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar taraflar anlaşmaktan vazgeçebilir ve çekişmeli boşanma davasına devam edebilirler. Anlaşmalı boşanmadan vazgeçerek çekişmeli boşanmaya dönmek, taleplerden feragat anlamına gelmez; ancak boşanma davasından feragat edilmesi halinde taleplerden feragat edilmiş olunur.

Anlaşmalı Boşanma Kararının Kesinleşmesinden Sonraki Talepler

Anlaşmalı boşanma kesinleştikten sonra dahi taraflar protokol hükümlerine ilişkin bazı taleplerde bulunabilirler. Örneğin, protokolde yer alan nafaka veya kira ödemesi vb. hükümlerin ekonomik koşullara göre uyarlanması talep edilebilir. Haklı sebeplerin varlığı halinde, protokolün iptali de talep edilebilir. Bu sebeple protokolün çok ince ayrıntılarına kadar özenle hazırlanması gerekir. Bunlarla birlikte, protokolde yer alan düzenlemenin uygulanması da talep edilebilir. Örneğin tapu iptali ve tescili talepleri aile mahkemesinden talep edilebilir, protokole dayalı alacağın tespiti istenebilir, zararın tazmini istenebilir, menfi tespit talebinde bulunulabilir, düzenlemenin yerine getirilmesine karar verilmesi talep edilebilir (eda davası) veya icra takibine konu olmuş düzenlemeye karşı yapılan itirazın iptali talep edilebilir.

Boşanma Protokolü Örneği

BOŞANMANIN MALİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN PROTOKOL

İşbu protokol, ________________ adresinde mukim ________________ile ________________ adresinde mukim ________________arasındaki evlilik birliğinin anlaşmalı olarak sonlandırılması ve bu evlilik sürecinde elde edilen ortak malların paylaşımı, mali ve hukuki hususların belirlenmesi için TMK 166/3 maddesi ve TMK 184. Maddelerine istinaden tarafların gerçek irade ve arzularını yansıtır biçimde düzenlenmiştir.

MADDE 1.

Taraflar arasında evlilik birliğinin sona ermesini teminen açılacak boşanma davası sonucunda boşanmaya karar verilmesi ve kararın kesinleşmesini takiben geçerli olmak üzere boşanmanın mali sonuçları yürürlüğe girecektir.

MADDE 2.

Tarafların müşterek çocukları ________________’ın velayeti anneye verilecektir.

Bununla doğrultuda, taraflar müşterek çocuklarının geleceğine yönelik olarak alacakları kararları iyi niyet sınırları içerisinde bir arada değerlendireceklerini, müşterek çocuğun yetenek ve ihtiyaçları doğrultusunda eğitimi, okulu, sağlığı ve bakımı konularında birbirlerine danışarak karar alacaklarını kabul, beyan ve taahhüt ederler.

MADDE 3.

Müşterek çocuk anne ile yaşayacak, baba ile şahsi münasebeti;

  1. Her hafta içi Çarşamba günü saat 17:00’den saat 21:00’e kadar,
  2. Her hafta sonu Pazar günü saat 12:00’den, Pazar akşamı saat 20:00’e kadar, (6 yaşından sonra bu madde “Her ayın ikinci hafta sonu ile dördüncü hafta sonu Cumartesi saat 12:00’den, Pazar akşamı saat 20:00’e kadar” şeklinde uygulanacaktır),
  3. Sömestre tatilinin ilk günü sabah 12:00’den 7. günü akşam 20:00’a kadar,
  4. Yaz tatilinde ise 1 Temmuz sabah 10:00’dan 15 Temmuz akşam 20:00’a kadar,
  5. Ramazan bayramının tamamı,
  6. Bunun dışında çocuğun devam edeceği okulun akademik tatil takvimindeki diğer tatilllerin başlangıç günleri saat 10.00’dan tatilin yarısının bitiş günü olan saat 17.00 arasında görüş günleri olacak şekilde düzenlenmiştir. 
  7. Ayrıca, taraflar babanın görüş günleri haricinde dilediği zaman çocuğu ziyaret ederek görebileceği hususunda mutabıktır.

MADDE 4.

Baba, aylık olarak ________________ iştirak nafakası ödemeyi gayri kabili rücu kabul beyan ve taahhüt etmiştir. Müşterek çocuğun eğitim hayatının sonuna kadar tüm okul, seyahat, kurs, kırtasiye, sigorta, sağlık, doktor, giyim, özel ders vb. masrafları taraflarca eşit olarak birlikte ortak ödenecektir.

MADDE 5.

Taraflar sahip olunan menkul eşyalar konusunda anlaşmaya varmışlardır. Taraflar sahip oldukları şahsi eşyaları, ziynet eşyalarını ve menkulleri teslim almışlar ve başkaca eşya taleplerinden peşinen feragat etmişlerdir.

MADDE 6.

Taraflar, bu protokolde yer alan maddeler dışında, birbirlerinden hiç bir nam adı altında maddi-manevi tazminat, nafaka ve benzeri taleplerde bulunmayacaklarını, kişisel mal iadesi, katkı payı, değer artışından kaynaklanan tüm talepler de dahil olmak üzere edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan tüm dava ve talep haklarından karşılıklı olarak feragat ettiklerini, boşanma davasının kesinleşmesi ile birlikte evlilikten kaynaklanan tüm maddi ve manevi konularda birbirlerini gayrıkabili rücu ibra ettiklerini kabul, beyan ve taahhüt ederler.

İşbu protokol 6 maddeden ibaret olup, karşılıklı olarak teati edilmiş ve __/__/2022 tarihinde imza altına alınmıştır.

Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesi Örneği

İSTANBUL NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

Davacı    : Ahmet Mehmet (T.C. Kimlik No: ____________)
 
Adresi    : 
 
Vekili     : Avukat Pınar DENKTAŞ
 
Davalı    : Ayşe Mehmet (T.C. Kimlik No: _____________)
 
Adresi    : 
 
Dava    : Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle anlaşmalı boşanma
 
Açıklamalar    :      
 
1.    Davacı ile Davalı _____________ tarihinden bu yana evlidir. Bu evlilikten ______________ doğumlu müşterek çocuk Zeynep Mehmet bulunmaktadır. 
2.    Davacı ile Davalı uyum sağlayamadığından müşterek hayat çekilmez bir hale gelmiş, evliliğin devamında tarafların ve toplumun hiçbir menfaati kalmamıştır. 
3.    Davacı ile Davalı medeni bir şekilde bir araya gelerek şartları ayrıntılı olarak görüştükten sonra boşanmanın hukuki ve mali sonuçlarını düzenleyen ve ekte sunulan protokolü birlikte imzalayarak  kabul etmiştir. 
4.    Devamında yarar ve umut görülmeyen evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmasına karar verilmesi için işbu davanın açılma zorunluluğu doğmuştur.
 
Hukuki Nedenler: Türk Medeni Kanununun 166. maddesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili kanun hükümleri
 
Hukuki Deliller: Nüfus kayıtları, protokol, gerekirse tanık beyanları ve ikamesi mümkün her türlü yasal delil
 
Sonuç ve Talep: Yukarıda açıklanan ve re’sen dahi gözetilecek nedenlerle;

1-    Türk Medeni Kanunun 166. maddesi uyarınca Davacı ile Davalının boşanmalarına,
2-    Ekte sunulan protokolün aynen hüküm altına alınmasına karar verilmesini saygılarımla vekaleten arz ve talep ederim. 
 
Davacı Vekili
AVUKAT PINAR DENKTAŞ
 
EKİ: 
1-    Protokol aslı
2-    Davacı nüfus cüzdanı fotokopisi
3-    Davalı nüfus cüzdanı fotokopisi